Antioksidacijska svojstva

Oksidativne modifikacije DNK, proteina i lipida putem reaktivnog kisika od izuzetne su važnosti kod starenja organizma, što uključuje kardiovaskularne, upalne bolesti i karcinom (rak).

Češnjak i ekstrakti češnjaka sadrže antioksidacijske hranjive tvari i fitokemikalije koje sprečavaju molekularne ozljede od štetnih oksidansa kombinacijom dviju komplementarnih mehanizama; uklanjanjem reaktivnog kisika i povećanjem inherentne obrane organizma. Dugotrajni proces vodeno-alkoholne ekstrakcije češnjaka povećava antioksidativni potencijal tih hranjivih tvari i fitokemikalija, stoga što se u ekstraktu nalazi povećani broj i količina stabilnih bioraspoloživih organosulfatnih spojeva.

Upalni procesi kod ateroskleroze

Upala unutrašnjeg sloja stanica koje se nalazi u krvnim žilama (lat. tunica intima) ključni je upalni proces kod ateroskleroze, bolesti krvnih žila koja je posredovana stanicama i molekulama imunog sustava. Taj upalni process napreduje polako i širi se od stanice do stanice. U početku, cirkulirajuće mononuklearne stanice, monociti, koji se aktiviraju pomocu citokina i adhezijskih molekula, vežu se na aktivirane stanice endotelija. Te aktivirane stanice endotelija su direktno oštećene putem molekula koje zadrže reaktivni kisik ili preko oksidiranog lipoproteina niske gustoce (ox-LDL). Monociti prodiru između aktiviranih  stanica endotelija pretvaraju se u makrofage  koji su puni lipida (takozvane pjenaste stanice). Oko njih se proliferiraju glatke mišićne stanice i tako zaokružiju nakupinu tih pjenastih stanica koje tvore fibrozni plak.

Studije na eksperimentalnim životinjama i ljudima pokazale su pozitivne učinke češnjaka i ekstrakta češnjaka na imunološke reakcije, fagocitozu i smanjenje oksidativnog stresa. Organosulfatni spojevi iz češnjaka imaju anti-oksidacijska svojstva, koja sprečavaju oksidaciju lipoproteina (1), povećavaju koncentraciju lipoproteina visoke gustoće (HDL) i smanjuju razinu triglicerida (2), smanjuju agregaciju trombocita (3), i posjeduju opća protuupalna svojstva (4). Zbog porasta koncentracije “dobrih” lipoproteina kao što je HDL također dolazi do inhibiranja citokina koji induciraju pojavu adhezijskih molekula u endotelijalnim stanicama. Sve je više dokaza da češnjak može imati značajne učinke poboljšanja imunog sustava (5).

Antioksidacijska svojstva češnjaka potvrđena su od strane European Food Safety Authority (EFSA) u slijedeća dva dokumenta:

A) Scientific Opinion ON-1752 (EFSA journal 2010;8:1752, ID4705)

B) Scientific Opinion ON-1489 (EFSA journal 2009;7:1489, ID1989)

U prvom se dokumentu potrvđuje da češnjak ima antioksidacijska svojstva te da sadrži kompleks substanci koje su antioksidansi i opći stimulansi.  U drugom se dokumentu potvrđuje da češnjak sadrži antioksidante, te da je pomaže povećanju antioksidacijskog kapaciteta ljudskog tijela.

Antimikrobna svojstva češnjaka potvrđena su u slijedećem EFSA dokumentu:

C) Scientific Opinion ON-1799 (EFSA journal 2010;8:1799, ID2362)

u kojem je potvrđeno da češnjak pomaže održavanju mikrobne ravnoteže u probavnom sustavu i obrani protiv štetnih mikroorganizama kao sto su bakterije i gljivice.

Ekstrakt (otopina) češnjaka sadrži antioksidanse koji štite DNK od štete prouzrokovane slobodnim radikalima kisika, sprečavaju oksidaciju lipida, održavaju integritet krvnih žila, povećavaju protok krvi, te smanjuju rizik od ateroskleroze i kardiovaskularnih bolesti koje su ubrzane oksidiranjem lipoproteina niske gustoce (ox-LDL).

Literatura

1. Prasad K, Laxdal VA, Yu M, Raney BL (1995) Antioxidant activity of allicin, an active principle in garlic. Mol Coll Biochem, 148, 183-189.

2. Bordia A, Verma SK, Srivastava KC (1998) Effect of garlic (Allium sativum) on blood lipids, blood sugar, fibrinogen and fibrinolytic activity in patients with coronary heart disease. Prostagl Leuko Ess Fatty Acid, 58, 257-263.

3. Sendl A, Schliack M, Löser R, Stanislaus F, Wagner H (1992) Inhibition of cholesterol synthesis in vitro by extracts and isolated compounds prepared from garlic and wild garlic. Atherosclerosis, 94, 79.

4. Koch H, Lawson LD (1996) Garlic: the science and therapeutic application of Allium sativum L. and related species. Williams & Wilkins, Baltimore, USA.

5. Romano E, Montano RF, Brito B, Apitz R, Alonso J, Romano M, Gebran S, Soyano A (1997) Effects of ajoene on lymphocyte and macrophage membrane-dependent functions. Immunopharm and Immunotox, 19 (1), 15-36.